عبد الواحد الآمدى التميمي ( مترجم : محلاتى )
23
غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسى )
جرعه نوش از سرچشمهء علم نبوى ، و جمع كننده ميان هر دو پهلوى خود علم الهى را ، چنان كه خود او مىفرمايد و قول او حق ، و سخن او راست است به طريقى كه رسانيدهاند پيشوايان نقل « إنّ بين جنبىّ لعلما جمّا لو اصبت له حملة » ، يعنى به درستى كه در ميان دو پهلوى من جا گرفته علم بسيارى كاشكى مىيافتم از براى او حاملان چند را كه تاب حمل و توانايى تحمّل آن را داشته باشند ، و به تحقيق كه من به جهت اختصار انداختهام سندهاى آنچه را جمع كردهام و مرتّب ساختهام به ترتيب حروف معجم سخنان آن را ، و گردانيدهام آنچه را موافق بودند با يكديگر از اواخر حكمتهاى آن حضرت ، و مطابق بودند با هم از خاتمههاى كلمات آن و الا رتبت مسجّع همراه يكديگر ، به جهت آنكه كلام سجع انتظام جا كنندهتر است در گوشها ، و گران قدرتر است در دلها و خاطرها ، به جهت آنكه نفوس خواهان منظوم سخنان ، و دورى گزين از منثور آنانند ، تا اينكه آسان باشد حفظ و ضبط آن بر خوانندهء آن ، و شيرين باشد لفظش در مذاق ناظر در آن و فراگيرنده از درّهاى آن ، با آنكه قطع و اختصار كردهام اكثر آنها را ، از بيم كلفت درازى در حالتى كه اكتفا كردهام به آنچه در آن است شفا از اندوه ، و بىنيازى از براى خداوند عقل و ادب ، و نام كردهام اين كتاب را « غرر الحكم و درر الحكم » در حالتى كه اميدوارم از جناب اقدس الهى حسن ثواب را ، و پناه جويندهام به حضرت ايزدى از هر عيبى ، و نيست توفيق مگر به خداوند عالميان ، و بر اوست توكّل من و به سوى اوست بازگشت من » « 1 » . و مرحوم محدث ارموى پس از تحقيق بسيارى در مقدّمهء كتاب دربارهء آن چنين گويد : « از ملاحظهء اين مقدّمه تا حدّى روشن شد كه كتاب شريف غرر الحكم و درر الكلم چه
--> ( 1 ) - عين ترجمهء مرحوم آقا جمال خوانسارى است از مقدمه و ديباچهء كتاب غرر الحكم كه ما براى تذكار آن عالم بزرگوار ، و آشنايى شما با نثر و انشاى آن زمان ، عينا در اينجا آورديم و از ترجمهء آن نيز در آغاز كتاب خود را بىنياز كرديم .